Defnyddio Cerddi

pablo (1)

Mae datblygu darllen yn rhan bwysig iawn o gaffael iaith ac mae dod o hyd i ddeunydd addas ar gyfer y dosbarth Cymraeg Cyfrwng Saesneg yn waith caled ar brydiau. Dros y blynyddoedd, dw i wedi defnyddio paragraffau ffeithiol yn unig er mwyn gwneud tasgau darllen a deall trwy llenwi grid neu ateb cwestiynau.

Yn anffodus, nawr fy mod i wedi aeddfedu ychydig fel athro iaith ac arbrofi mwy fwy gyda Iaith Darged a’r syniad o gaffael iaith, dydy’r paragraffau ffeithiol ddim yn ddigonol er mwyn cynnal fy ngwersi erbyn hyn ac rydw i wedi bod yn datblygu nifer o adnoddau ar ffurf Straeon Sydyn er mwy ehangu’r ystod o deunyddiau a ffurfiau i herio’r digyblion a dwi wedi blogio am rhain eisioes.

O achos y llwyddiant a’r cynnydd amlwg, dw i wedi bod yn arbrofi rhywfaint gyda defnyddio cerddi er mwyn datlbygu’r sgil o ymateb i ddeunyddiau darllen amrywiol o ran ffurf. Mae dod o hyd i gerddi addas yn anodd iawn achos dydyn nhw ddim yn cynnwys patrymau a geirfa y mae’r disgyblion yn cyfarwydd â nhw bob amser ac mae hyn yn gwneud y broses o gyflwyno’r gerdd yn broblematic i mi. Wrth rheswm, os oes gormod o iaith newydd ac anghyfarwydd, does dim modd aros yn yr iaith darged ac mae’r gweithgaredd yn troi’n mater o gyfieithu cyn gallu symud ymlaen. Does dim byd yn bod gyda cyfieithu ond teimlaf bod darllen er mwyn ymateb yn sgil hanfodol hoffwn datblygu yn y disgyblion. Gwelaf bod cerddi syml a hwylus gyda thipyn bach o her yn ffordd gwell i symud ymlaen a phwrpas y blognod yma ydy cyflwyno nifer o syniadau gwahanol am weithgarwch heb symud i ffwrdd o’r iaith darged gormod.

O’r cychwyn hoffwn egluro bod cyflwyno unrhyw ddeunyddiau neu sgiliau newydd i’r disgyblion yn cymryd amser a bydd angen scoffold arnynt i ddechrau. Serch hyn, gyda ymarfer a phrofiad, y gobaith ydy eu bod nhw’n gallu gwneud y tasgau heb y scaffold ac mae rhaid cynllunio am hyn i ddechrau neu bydd y profiad yn rhy anodd a rhwystredig iawn i bawb a bydd hyn yn tanseilio’r ymdrech cyn dechrau. Mae’r syniadau yn amrywio o ddarllen a deall i ymateb a chwarae gyda’r geirfa i ysgrifennu penillion.

Isod, mae dwy gerdd dw i wedi ysgrifennu o fewn ein cynllun gwaith i arbrofi gyda’r methodoleg a gweithgareddau posib ac mae croeso i chi eu defnyddio:

 

  1. Yn syml, darllen y gerdd a’r disgyblion yn gwrando. Y gobaith ydy bod y darlleniad boed yn fyw neu ar ffurf sain yn cynnwys ynganiad a mynegiant sy’n adlewyrchu’r cynnwys a tynnu sylw at pethau fel odli, atalnodi a phwyslais.

  2. Disgyblion i ddarllen y gerdd gan nodi geiriau anghyfarwydd a drilio rhain.  Wrth gwrs, mae’n bosib i’r athro dethol y geirfa a drilio cyn darllen a chyflwyno’r gerdd gyfan.

  3. Disgyblion i ddarllen y gerdd mewn parau/grwpiau gan roi ystum i’r rhannau mae’n nhw’n deall.

  4. Task geiriadur neu ap lle mae’r disgyblion yn nodi ystyr geiriau anghyfarwydd ar y gerdd. Bydd rhaid bod yn ofalus gyda treigladau wrth gwrs ond mae modd i’r athro rhoi’r geirfa i chwilio amdano.

  5. Tabl dosbarthu megis berfau, enwau, ansoddeiriau, marciau disgwrs ac ati

  6. Dethol unrhyw ansoddeiriau a gofyn i’r disgyblion dethol ansoddeiriau gwahanol neu tebyg i newid y gerdd.

  7. Cwestiynu – Wyt ti’n hoffi’r gerdd? Pam?  Pa ansoddeiriau wyt ti’n hoffi/ddim yn hoffi yn y gerdd?  Beth ydy’r thema? Wyt ti’n cytuno am …? Beth ydy dy hoff ran o’r gerdd? Pam? Yma, gall yr atebion bod yn ysgrifenedig neu ar lafar.

  8. Tasg casglu – megis geiriau odl, cyflythreniad a wedyn dewis geiriau arall.

  9. Ysgrifennu pennill arall yn dilyn patrwm y penillion arall.

  10. Ysgrifennu cerdd newydd ar yr un thema.

  11. Ysgrifennu a chyflwyno gwerthusiad o’r gerdd.

  12. Datblygu rhestr o nodweddion y gerdd – meini prawf

  13. Datblygu props a gwisgoedd i adrodd y gerdd.

  14. Creu cartwn stribed i gyfleu prif neges/ystyr/themau y gerdd.

  15. Datlbygu rhestr o gwestiynnau i ofyn i’r bardd am y gerdd.

  16. Torri a threfnu’r gerdd o’r cof.

  17. Troi’r gerdd i mewn i gân neu rap.

  18. Darllen y gerdd fel dril cadwyn fesul llinell.

  19. Torri’r llinellau yn hanner a chael y disgyblion i gysylltu’n gywir neu’n wahanol i newid yr ystyr.

  20. Creu perfformiad dramatic i bara 3 munud i gyfleu ystyr neu natur y gerdd gan gynnwys naratif neu rhannau o’r gerdd.

  21. Gofyn i’r plant uwcholeuo rhannau maen nhw’n deall a wedyn chwilio am y geirfa anghyfarwydd.

  22. Cymharu dwy gerdd ar ffurf Venn.

#dwincroesirllinellhud

Advertisements

One thought on “Defnyddio Cerddi

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s