Datblygu Methodoleg ac Ymarfer

pablo (1)

Yn dilyn bach o ymchwil am fethodoleg a dulliau addysgu iaith gellir darllen amdano ymaces i ddiwrnod bendigedig heddiw yn arbrofi gyda rhai o’r dulliau a syniadau er mwyn datblygu fy ymarfer a chysidro effaith methodoleg gwahanol ar y broses o gaffael iaith.

Diben y blognod yma ydy rhannu’r syniadau a myfyrio ambell i bwynt am y profiad.

Dilyniant Addysgu

Roeddwn i’n addysgu setiau top Bl8 a 9 a phenderfynais  i arbrofi gyda’r grwpiau yma oherwydd eu bod nhw wedi gorffen uned o waith ac yn barod am asesiadau felly dw i’n derbyn bod hyn yn fantais ac efallai basai rhaid addasu ar yr ymarferion rhywfaint ar gyfer dysgwyr eraill.

  1. Twymo lan – Her 5 munud – Yn syth o ddechrau’r gwers, gofyn i’r disgyblion siarad gyda phartner yn Gymraeg yn ddi-stop am 5 munud. Bwydais i syniadau trwy adrodd geiriau allweddol yn yr iaith darged er mwyn codi hyder a rhoi man cychwyn. Es i o gwmpas yn gwrando ar y disgyblion ac roedd pawb yn llwyddo i gynnal sgwrs. Roeddynt yn holi am eirfa a phatrymau cwestiwn wrth i mi grwydro o gwmpas ac roeddwn i’n ymateb i gefnogi. Roedd rhaid i mi stopio yng nghanol yr ymarfer i egluro doeddwn i ddim yn disgwyl cofio popeth a’r patrymau llawn bob tro ac esbonio pwysigrwydd defnyddio’r llais fel arf i gyfleu ystyr; ac wrth ail-ddechrau roedd cyfathrebu go iawn yn digwydd gyda llawer yn ymestyn ar gynnwys ei sgwrs trwy arbrofi gyda’r llais.

  2. Dril cadwyn – Yn y rhan yma o’r wers, roedd y disgyblion yn gorfod gweithio mewn grwpiau o 4. Roedd rhaid i un disgybl dweud brawddeg a’r disgybl nesaf ail-adrodd y brawddeg a chynnig un newydd ac ymlaen. Doedd dim ots am gyswllt rhwng y brawddegau a gofynais iddynt geisio defnyddio’r ffurfiau cadarnhaol a negyddol yn ogystal ac amseroedd y ferf. Hefyd, gwnes i ysgrifennu gyfres o eiriau ar y bwrdd iddynt fel help os nad oeddynt yn gallu meddwl am rhai eu hunain – cymysgedd o enwau, berfau ac ansoddeiriau. Pwrpas y dril oedd i gadw i fynd mor hir a phosib. Ar ol 4 munud o ymarfer mewn grwpiau, chwaraewn y dril fel dosbarth cyfan wrth pigo ar unigolion. Llwyddodd y ddau ddosbarth i gyrraedd rhyw 17 brawddeg cyn i ni colli  ein ffordd.

  3. Dril cadwyn TPR – Cyflwyno’r un dasg ond y tro yma gofyn iddynt cysylltu’r brawddegau i greu stori a defnyddio ystymiau am bob brawddeg. Eto ail-adrodd y brawddegau ac ystymiau blaenorol cyn ychwanegu. Wrth gwrs, gofynais iddynt creu’r stori ar y topig roedden ni’n paratoi amdano. Cawson grwp neu ddau i arddangos y gwaith i’r gweddill a chodi pwyntiau yma ac acw.

  4. Creu cyflwyniad gyda’r un ymarfer ond y tro yma ychwanegu at y dasg drwy ofyn iddynt greu persona newydd a defnyddio llais gwahanol yn ogystal a’r ystymiau. 5 munud i ymarfer eto cyn gwrando ar enghreifftiau. Ymgais oedd hyn i ddatblygu ar rhai o syniadau Dadawgrymeg.

Yn fras iawn, dyma oedd braslun hanner awr o’r wers ac roedd yr ail-hanner wedi troi’n paratoi am asesiadau.

Roeddwn i wedi blinon’n siwps ar ol y ddwy wers a bod yn onest ac roedd yn waith caled iawn. Roedd tua 60% iaith darged gen i achos roedd rhaid i mi esbonio rhywfaint o’r theori er mwyn iddynt deall beth oedd pwrpas y gwaith ac ambell i bwynt er mwyn symud o batrwm gwers ffurfiol er mwyn i’r plant ymlacio digon i arbrofi’n llawn gyda’r methodoleg, gwaith a’r dasg.

 

Roedd awyrgylch y wers wedi newid wrth symud trwy’r camau. Roedd y disgyblion wedi ymlacio erbyn y diwedd ac wedi mwynhau arbrofi gyda’r ystymiau a lleisiau gwahanol. Roedd llawer o wenu a chwerthin ond roedd y lefel ymrwymiad yn y gwaith yn syfrdanol ac wedi rhoi ysgytwad enfawr i mi.

Roeddwn i’n clywed llawer o Gymraeg, defnydd o amrywiaeth o batrymau ac amseroedd y ferf, marciau disgwrs a mynegi barn.

Roedd llawer o hiwmor yn y cynnyrch a thipyn o feddwl creadigol wrth ddatblygu ystymiau, lleisiau gwahanol a chymeriadau difyr i adrodd y stori.

Heb os nac oni bai, roedd yr holl ail-adrodd wedi codi hyder y disgyblion ac roedd yr ynganu yn dablygu yn naturiol heb lawer o fewnbwn gen i.

Roedd rhaid i mi atal fy hun sawl tro rhag cywirio ambell i wall achos nid dyma ffocws y gweithgarwch … ac roedd y ffaith hyn yn bwysig o ran creu awyrgylch lle doedd neb yn mynd i feirniadu gwallau ynganu na chynnwys ond yn hytrach pwysleisio pwysigrwydd cyfathrebu’r gwybodaeth yn ddealladwy i’r gwrandawyr.

Roedd yn amlwg bod yr ystymiau yn help arbennig i’r cof i rai o’r disgyblion a doedden nhw ddim yn dibynnu ar ysgrifennu o’u llyfrau achos doedd dim llyfrau ganddynt.

Gwelaf potensial mawr i ddatblygu ar y math yma o ddrilio yn y dyfodol i gynnwys pwyntiau gramadegol gwahanol megis y trydydd person, cytuno ac anghytuno, chwarae rol a gwaith bydd yn cefnogi lefelau mwy uchel o ran darllen ar goedd a safonau llafar yn gyffredinol.

Roedd y disgyblion wedi gwerthfwrogi’r rhyddid i siarad yn rhydd o’r iaith gosodedig gwers arferol ac i mi roedd hyn yn golygu bod nhw’n defnyddio ac ail-gylchu’r iaith maen nhw eisioes wedi dysgu. Cynhyrchu yn lle ail-adrodd mewn camau bach cyfforddus o fewn y grwp.

A dyna ni. Fy arbrawf gynta gyda gwahanol cyfuniad o fethodoleg addysgu iaith a dw i’n hapus iawn gyda’r allbwn a wedi llwyddo i ddatblygu fy neallusrwydd ohonynt a hyder fel athro.

Am fwy o fanylion a gwybodaeth am y dulliau uchod, cliciwch ar y llun isod:

PhotoFunia-1448216626

Advertisements

One thought on “Datblygu Methodoleg ac Ymarfer

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s