Darllen – Defnyddio ‘Readers Sydyn’ i gyfnerthu iaith lafar!

isignstock_0897_00276web.demsoc-300x199

Diben y blognod yma ydy parhau’r trafodaeth sy wedi codi rhwng Glen Wall Ysgol Brynmawr (@MrGWallCymraeg) a finnai am ddulliau trochi iaith. Yn amlwg, mae llawer wedi eu gwneud a’u dweud rhyngom hyd yn hyn a gellir darllen am y cefndir ymayma ac yma.

Yma hoffwn cymryd cam arall ar ein taith o ail-gydio yn y ddulliau addysgu iaith sy’n dwyn ffrwyth ar lawr dosbarth.  Mae Mr Wall eisioes wedi arloesi gyda’i dechneg o ddatblygu cyfrwng iaith y dosbarth a gwelaf bod hyn yn angenrheidiol fel man cychwyn ond codaf y pwynt yma – Beth arall?

Wrth ystyried y camau nesaf, heb os nac oni bai, rhaid dod i afael â datblygu darllen fel canolbwynt a chonglfaen i bopeth.  Mae hyn wedi bod yn broblem ar hyd fy ngyrfa a dydy darllen paragraffau, llenwi gridiau ac ateb cwestiynau ddim yn cyrraedd y nôd o ran dod i afael â’r iaith a datblygu dealltwriaeth go iawn y disgyblion. Yn dilyn blog Mr Wall am gyfrwng iaith y dosbarth, crisialodd y syniadau am y ffordd ymlaen yn dwy yn fy meddwl ac es i ati i ddatblygu ar yr hyn dw i’n cyflwyno yma.

Wrth feddwl nôl dros addysg fy mhlant fy hun, cofiais am y darllen di-ben draw bob nos. Y math o lyfrau oedd be dw i’n galw’n ‘Readers Sydyn’. Wrth edrych nôl, roedd y ‘Readers Sydyn’ fel arfer yn rhan o gyfres neu strategaeth darllen.  Roedd cynnwys y llyfrau’n gyfnerthu’r patrymau a geirfa roedd y plant yn dysgu yn y dosbarth.  Roedd y llyfrau yn ail adroddus iawn ac yn syml i ddechrau ac yna’n adeiladu dros y blynyddoedd i lyfrau fwy heriol. Tybed paham does dim fath gynllun darllen ar gael i ni yn y cyfrwng Saesneg, yn enwedig ar lefel uwchradd sy’n cefnogi’r geirfa a phatrymau dyn ni’n digwyl i’r disgyblion dod i afael â nhw. Am y rhesymau hyn, dw i wedi bod wrthi’n ysgrifennu cyfres o ‘Readers Sydyn’ er mwyn datblygu’r methodoleg yma.

https://drive.google.com/file/d/0B9clCMzg0K9YVEtaaFBMaHVLWTQ/preview

Dyma enghraifft sy’n addas ar gyfer uned o waith am Hobiau. Dw i wedi defnyddio’r adnodd yma yn y dosbarth eisioes. Roedd yr ymateb yn dda iawn gyda’r disgyblion yn darllen yn hyderus ac yn stryglo gyda ambell i air yn unig. Roedd y patrymau yn gyfarwydd felly roeddynt yn teimlo fel bod nhw’n gallu darllen a deall yn rhwydd.  Am y rhesymau hyn, mae’n bwysig iawn i ystyried yn fanwl y cynnwys a sicrhau bod lleiafrif o bethau newydd o ran patrymau a syniadau fel bod nhw’n gallu llwyddo; sy’n mynd i fagu hyder a dealltwriaeth. Mae’r elfen o ail-adrodd yn bwysig iawn a dw i’n gobeithio eich bod yn gweld bod angen cynllunio’r ‘Readers Sydyn’ o gwmpas datblygiad ieithyddol eich disgyblion. Er enghraifft, os gymrwch un o fatiau iaith Mr Wall a wedyn creu llyfrau i gyd-fynd gyda’r cynnwys, wedyn cei cyfnerthu ar lefel arall.

Yn sgîl yr arbrofi gyda’r deunydd yma, datblygodd y syniad o ychwanegu dwy elfen pwysig i’r ‘Readers Sydyn’, sef rhestr o bwyntiau dysgu ar y blaen a chwestiynau a phwyntiau trafod ar y diwedd. Y bwriad ydy darllen ac ail-ddarllen yn gyson dros gyfnod.

Methodoleg 

Dyma ‘Reader Sydyn’ am SIOPA:

Cam 1 – Mynd trwy’r stori yn ofalus a chysidro pa eirfa sy’n anghyffredin. Creu gweithgareddau ar sail yr eirfa cyn mynd at y stori gyda’r disgyblion.  Rhywbeth tebyg i ‘Word Attack Activities’

Cam 2 – Darllen mewn dulliau gwahanol. Mae dewis eang o ffyrdd i fynd ati yma o ddarllen i’r dosbarth, fel dosbarth a phawb yn darllen, grwpiau yn darllen neu unigolion yn darllen i’r grwp.  Bydda i’n osgoi unigolion yn darllen i’r dosbarth nes ein bod wedi darllen sawl gwaith a’r hyder i wneud wedi tyfu.  Hefyd, gellir cael llawer o hwyl wrth ddarllen i ddatblygu mynegiant a goslef ac ati. Basai hyn dros gyfnod o wersi.

Cam 3 – Wrth i’r digyblion dod yn gyfarwydd â’r ‘Reader’ bydda i’n symud ymlaen i ddefnyddio’r rhestr pwyntiau dysgu a gofyn i’r disgyblion chwilota a rhoi enghreifftiau o’r pwyntiau. Gellir cefnogi yma trwy roi rhif tudalen iddyn nhw.

Cam 4 – Ar ôl rhoi’r cyfle yma iddyn nhw datblygu eu dealltwriaeth o’r stori, bydda i’n troi at y cwestiynau. Eto, mae dewis eang yma o sut i fynd ati ond gellir holi ac ateb y dosbarth cyfan, gweithio mewn parau neu ymateb yn ysgrifenedig.

Dw i dal yn arbrofi gyda’r dulliau yma ac efallai bydd mwy o syniadau yn codi wrth fynd ati ond mae’n bwysig nodi taw’r prif nôd yma ydy cyfnerthu’r iaith llafar yn gyntaf ac wedyn datblygu sgiliau darllen a’r dealltwriaeth; a baswn i dal yn cyflwyno deunyddiau darllen fwy heriol.  ‘Readers Sydyn’ i ategu at y matiau iaith i gyfnerthu’r patrymau a geirfa trwy ddarllen a llawer o ail-adrodd – sef Trochi Iaith.

Os ydych chi’n hoffi’r blog, cliciwch ar y llun isod i rannu yn sydyn ar Drydar. Diolch.

Hashnodau CAi (2)

Advertisements

6 thoughts on “Darllen – Defnyddio ‘Readers Sydyn’ i gyfnerthu iaith lafar!

  1. Mae’r blog yma, a’r syniad, yn fendigedig! Dwi ddim yn hollol siŵr, ond dwi’n credu mai dyma’r ffordd y mae plant aelwyd Saesneg yn dechrau Cymraeg yn yr ysgol gynradd i ddechrau, sy’n fwy na phriodol inni yn y cyfrwng Saesneg.

    Dwi’n gwybod ers tro erbyn hyn bod defnyddio darllen yn dechneg dda i atgyfnerthu iaith lafar, sy’n rhywbeth ein bod wedi craffu arni sawl tro! Dwi ddim yn gwybod pam nad yw neb arall wedi meddwl am y dechneg hon, felly diolch, Mr Mock!

    Efallai y byddai’n syniad dechrau’r llyfrau hyn, fel y tair tudalen gyntaf, gyda chynnwy y cyn uned, felly bod y hyder yna gyda’n barod, yna torri’r cynnwys newydd i lawr unwaith eto a iddo fod yn ailadroddus, ac yn pentyrru lan wrth nesáu at y diwedd?

    Dwi’n edrych ymlaen at weithio gyda’r un dechneg hon ac i adrodd yn ôl arni!

    Hoffi

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s