Cefnogi Dysgu’r Cwrs TGAU ac Hunanasesu

Technoloeg yn y dosbarth

Advertisements

Cymraeg Ail-iaith – Pa gyfeiriad?

isignstock_0897_00276web.demsoc-300x199

Mae addysgu yn y dosbarth CAi yn anodd ac yn rhwystredig iawn ar brydiau ac ar ôl pymtheg ‘mlynedd ar faes y gad dw i ‘di penderfynnu blogio am fy mhrofiad a’r pedagogeg hoffwn i ddatblygu yn y dyfodol. Diolch i Glen Wall (@MrGWallCymraeg) am fy ysbrydoli a fy herio wrth gofyn: ‘I ba gyfeiriad yn union hoffet ti fynd?’

Tipyn o Gefndir

Pan oeddwn yn hyfforddi’n y brifysgol, roedd y pwyslais ar ddrilio, tasgau darllen syml a chynhyrchu paragraffau ysgrifenedig. Roeddynt eisiau gweld sesiwn llafar (unigol a phâr), tasg gwrando, tasg darllen a thasg ysgrifennu pan yn ein harsylwi. Ar y pryd, Stiwdio 7 oedd y llyfr testun defnyddiwyd gan bawb ac roedd cynlluniau gwaith wedi eu hadeiliadu ar sail y topigau yn y llyfr. Bron dim gramadeg na llinynnau CC yn y broses o gwbl!  Roedd y disgyblion yn dysgu cwestiynau ac ymatebion priodol i’r topig mewn blociau ac yna’n symud ymlaen i dopig newydd.  Y dull union neu rhywbeth oedd gair :/

Yn fy nyddiau cynnar, roeddwn i’n canolbwyntio ar ddatblygu dulliau drilio, tasgau pâr llafar, gêmau bwrdd syml a chardiau rôl, llenwi grid wrth wrando gyda tasgau darllen ac ysgrifennu i gefnogi cynnwys y sesiwn llafar yn dilyn.  Daeth yn amlwg wrth fynd o un dopig i’r llall, ac o flwyddyn i flwyddyn, doedd y disgyblion ddim yn llwyddo i drosglwyddo’r hyn dysgont o ran patrymau ar y cyfan.  Hynny yw, roedden nhw’n dysgu ‘Es i i Sbaen’ ond ddim yn gallu cynhyrchu ‘Es i i’r sinema’ yn annibynnol heb ddangos iddyn nhw eto wrth fynd i’r topig newydd.  Pam tybed? Dydy dysgu ‘Es i’ ddim mor galed a hynny os bosib?  Fy nghred yw taw dysgu iaith mewn blychau o’n i’n wneud ac roedd pob topig yn dechrau dysgu Cymraeg o’r newydd – dechrau gyda geirfa, cwestiwn newydd a bant a’r cart ‘to.

I fod yn deg, roedd y disgyblion galluog yn delio ‘da hyn yn iawn ac yn cofio’r topigau pan ddaeth i asesiad ond doedden nhw ddim yn gallu cynhyrchu iaith mewn cyd-destun gwahanol yn annibynnol.  Roedden nhw’n cofio’r topig ac yn ail-adrodd y patrymau yn dda ond yn methu’n deg a chynhyrchu’r iaith ei hunain os newidiwyd y topig/cyd-destun. Mae hyn wedi fy mhoeni am flynyddoedd a gadael i mi deimlo fel methiant ar sawl achlysur. Sut bynnag, dyma oedd y fformiwla ces i o’r coleg a phrofiad dysgu!  Pan fanychais gyrsiau, gwneud y pethau yma yn well oedd y pwyslais – methololeg eitha syml.

Yn ystod y blynyddoedd wedyn a symud ymlaen i fod yn bennaeth adran, roeddwn o hyd yn ceisio datblygu tasgau gwell a ceisio adeiladu unedau o waith oedd yn adeileiladu ar y dysgu blaenorol ond mewn ffordd eitha ad hoc. Hynny yw, ceisio canolbwyntio ar y patrymau yn fwy fwy a dibynnu llai ar y topigau. Mae hyn wedi codi cwestiwn pwysig ynof! Sut mae cynllunio gwersi a chynlluniau gwaith i gynhyrchu siaradwyr hyderus o’r mwyafrif o ddisgyblion dw i’n addysgu?  Sut mae bod yn llwyddiannus yn y gwaith o fewn yr amser sy gennym? A dyma yw gwraidd fy rhwystredigaeth fel athro dros ddysgwyr cyfrwng Saesneg. Does dim digon o amser a does dim digon o arbenigrwydd o’m cwmpas i lwyddo o safbwynt cynhyrchu siaradwyr.

Heddiw

Erbyn heddiw, mae tirlun y dosbarth cyfrwng Saesneg (ail-iaith) wedi newid yn llwyr a dw i dal yn cofio geiriau Nia (@radyr_Cymraeg) yn drydaru #bringbackstiwdio7 wrth i mi ddechrau defnyddio Trydar rhyw flwyddyn yn ôl. Joc oedd hi ond rhywffordd, roedd y dyddiau cynnar yn fwy pleserus fel athro ac roedd llawer mwy o chwerthin a hwyl o fewn gwersi; ac agwedd y disgyblion yn well o’i herwydd yn fy marn i. Ie … mae’r sustem wedi creu pwysau newydd oherwydd data a safonau sy wedi troi nifer o fy nisgyblion yn erbyn yr iaith achos mae’r sustem asesu presennol yn rhy galed wrth gysidro’u profiad a diffyg amser a statws o fewn yr ysgol! Nawr, dw i’n teimlo fel periant lefelau ac arholiadau sy byth yn cyrraedd y gwir nod o gynhyrchu siaradwyr hyderus neu hyd yn oed mwynhad wrth ddysgu’r iaith.

Mae Cymraeg Ail-iaith yn Ne Dwyrain Cymru wedi bod mewn gwagle am flynyddoedd ac o flwyddyn i flwyddyn yn ddiweddar y neges damniol ydy DYDY DY GANLYNIADAU DDIM YN DIGON DA; lle mae adroddiad ar ôl adroddiad wedi phastyni’r athrawon ail-iaith druan er bod ni ‘di gweithio’n ddi-flino yn erbyn sustem annheg a chae anwastad ac heb sôn am statws y Gymraeg o fewn y sustem a’n lleoliad! Mae’r pwysau’n ddi-baid ac wrth fynd i gyrsiau DP a thrafod gyda athrawon eraill yr ardal, mae’n swydd amhosib a di-ddiolch lle mae morál yn isel iawn iawn. Ychwanegwch at hyn gofynion arall fel rhifedd, llythrennedd, sgiliau meddwl, asesu am ddysgu a phob math o strategaethau newydd dan haul, does dim llawer o le i fyfyrio a datblygu ymarfer gwell sy’n mynd yn agosach at gynhyrchu siaradwyr hyderus.

Mae’r pwyslais nawr ar llinynnau’r Cwricwlwm Cenedlaethol a dysgu at yr arholiad TGAU.  Y gwir amdani, dydy hyn ddim yn llwyddo i gynhyrchu siaradwyr hyderus o bell ffordd.  Mae’r holl beth yn troi mewn i addysgu rhywbeth anodd ar y cof i gyfogi mewn asesiad neu arholiad llafar. Mae’n tirlun negyddol iawn i mi ar hyn o bryd ond mae’r profiad wedi egino rhywbeth newydd ynof! Mae datblygu gweledigaeth a phedagogeg yn gonglfaen i’r cyfeiriad hoffwn deithio yn y dyfodol a dw i’n bwriadu ceisio troi nos yn ddydd trwy gymryd rheolaeth dros y sefyllfa!

Y Dyfodol

Gweledigaeth

Y nôd syml ydy gweld mwy a mwy o ddisgyblion yn fy adran yn siarad Cymraeg yn hyderus; sy ddim yn ofni gwneud camgymeriadau a gwallau iaith wrth gyfathrebu’n annibynnol a naturiol yn debyg i’r plant ail-iaith go iawn sy’n llenwi’r ysgolion Cymraeg o’n cwmpas. Gwell Cymraeg gwallus a llac nag ofni ei defnyddio oherwydd beirniadaeth oer y maffia iaith am bob wall sy’n creu teimlad is-raddol! Dysgwyr cyfrwng Saesneg ydy fy nisgyblion i!

Pedagogeg

Mae pedagogeg yn destun blog arall i ddod ond hoffwn gynnig blas yma er mwyn ymateb i gwestiwn caled a heriol Mr G Wall (@MrGWallCymraeg)

Cwestiynau cychwynnol i ffurfio’r llwybr a gosod sylfaen pendant:

  • Sut mae dysgu iaith?
  • Sut mae cynhyrchu siaradwyr?
  • Sut mae mesur cynnydd?
  • Sut mae asesu’n bwrpasol er mwyn dangos y ffordd ymlaen?
  • Sut mae pobl sy’n siarad mwy nag un iaith wedi llwyddo i wneud?
  • Beth gallent dysgu i ni?
  • Beth yn union sy’n anodd wrth ddysgu’r Gymraeg i gymharu a ieithoedd eraill?

Rhaid cydnabod bod dysgu iaith yn rhywbeth anodd iawn i’n disgyblion gan ystyried faint mae’r disgyblion yn ddeall am ramadeg eu mamiaith dyddiau hyn ac yn dibynnol ar y cof ac ymarfer cyson?

Dyma rhai o’r syniadau dw i’n bwriadu eu datblygu wrth geisio ateb rhai o’r cwestiynau hyn:

1. Pwysigrwydd darllen yn y broses.  Dyma’r sgil sy’n datblygu’r deallusrwydd mwyaf a dim ond trwy’r deallusrwydd gall siarad a’r ysgrifennu annibynnol tyfu. Dylai ddarllen fod yn flaengar iawn yn y meddwl wrth camu ymlaen. Dyma sut datblygwyd ei mamiaith! (Llythrennedd)

2. Creu ymarferion a thasgau sy’n cefnogi’r disgybl i ddatblygu hyder mewn agwedd o’r ramadeg sy’n codi o’r darllen ac ymarfer, ymarfer nes bod yn gadarn yn y cof cyn symud ymlaen i rhywbeth arall a disgwyl ei cynhyrchu’n annibynnol (Addysgu araf a phwrpasol)

3. Addysgu gan ddefnyddio amrywiaeth eang o ddulliau traddodiadol a newydd gan gynnwys drilio, profion geirfa, technoleg, apiau a bwrdd gwyn. (Amrywiaeth ac addasrwydd)

4. Datblygu defnydd SOLO Taxonomy i asesu cynnydd a sgiliau ieithyddol. (Asesu pwrpasol – SOLO) – Gweler hyn!

5. Datblygu dulliau a sustemau marcio i sicrhau adborth amserol ac adeiladol yn gyson. (RAG123 + Marcio cau’r bwlch) Gweler hyn!

6. Canmol ymdrech yn fwy na chywirdeb yn enwedig wrth siarad a rhoi ethos o flaen strategaeth bob amser. (Growth Mindset) Gweler hyn!

7. Datblygu fy nefnydd o iaith darged a sicrhau bod Cymraeg yn iaith gweithredol gwersi er mwyn ymestyn y disgyblion a’i herio i ddefnyddio mwy o Gymraeg eu hunain, (Awyrgylch ac ethos pwrpasol – dwyieithrwydd) Gweler hyn! (Diolch i @MrGWallCymraeg am rannu hyn)

8. Ffocysi ar batrymau a iaith lafar naturiol cyn mynd ati i ddatblygu’r iaith ysgrifenedig.  Mae’n bwysig sylwi bod crebychiadau’r iaith llafar yn haws i’w ddysgu a defnyddio’n naturiol na’r patrymau llawn ysgrifenedig.  Mae’r agwedd yma’n un bwysig dw i newydd dechrau cysidro felly tesun blog arall rhywbryd. Rhaid cesio cau’r bwlch rhwng cyfrwng Cymraeg a Saeseng fel bod y disgyblion yn gallu cyfathrebu pan tu allan i’r ysgol. Ar hyn o bryd dydy hyn ddim yn wir yn fy ardal i.

Dyma’r pethau dw i’n ystyried ac arbrofi gyda nhw am y ffordd ymlaen a’r cyfeiriad hoffwn deithio i’r dyfodol i geisio cynhyrchu siaradwyr hyderus.  Er bod nifer o amgylchiadau sy tu allan i fy rheolaeth, mae creu ethos ac ymarfer effeithiol yn rhywbeth dan fy ngofal

Bydd unrhyw adborth neu syniadau ychwanegol hoffech gynnig yn werthfawr. Byddaf yn blogio ar rhai o’r pwyntiau yma yn y dyfodol wrth i mi ddod i afael a nhw.

Cliciwch ar y llun os hoffech ei rannu!career_direction

The 7 Stages of Learning a Language: Stage 4

Iaith

SaySomethingin

buds

Okay, it’s time to let the magic start…:-)

Here’s what we’ve already done:

Stage 1, you get yourself 5 questions and answers.

Stage 2, you start listening to recordings of conversations using what you’ve learnt.

Stage 3, you build one new domain-specific conversation.

Stage 2 is a slight divergence from what many approaches suggest, and it’ll be hugely valuable for you – but Stage 4 is where you really begin to go off-road.

It’s a bit scary, which is why lots of people end up repeating Stage 3 over and over again until they lose the will to live (seriously – this kind of overload is one of the most common reasons I see for people falling out of love with learning a new language).

But once you get used to it, well, it’s genuinely magic.

Stage 4

In the simplest possible terms, Stage 4 is the introduction…

View original post 876 yn rhagor o eiriau

Écoutez Bien – A Listening Journey

Quizlet

Musings from the island

active-listening” I like to listen.  I have learned a great deal from listening. Most people never listen”

I don’t disagree with Ernest Hemmingway’s sentiment but when it comes to GCSE languages most students find it difficult to listen.  They struggle with the speed, the accents and the vocabulary used in listening exams.  I am so often greeted with ” I hate listening exercises Miss, they’re so hard” once again this January, I found myself in exactly that position.  We had finished our controlled assessments and I now had 5 months to finish the syllabus with an aim of concentrating on reading and listening skills.  The fundamental question is; how do you improve the listening skills of your students?  The only answer I can ever really come up with is do lots of it, but as we know lesson after lesson doing nothing but listening preparation is deathly dull.

If practice…

View original post 1,102 yn rhagor o eiriau

QR Codes In The Classroom

QR Codes

Musings from the island

What is a QR code?

A QR code is effectively a bar code that when scanned by a QR reader takes you directly to a web address.

I first heard about QR codes being used in the classroom whilst tweet dropping in on a conversation between Alex Blagona (@blagona) and Joe Dale (@joedale.)  Alex had created QR codes linked to a YouTube video which explained how to create the perfect tense in French, he had then glued these into his student’s exercise books to aid them with their learning.

Intrigued by all this I set about teaching myself how to create a QR code and found that it was surprisingly easy.  I simply followed the step by step instructions on the website et voilà!I used the following website http://qrcode.kaywa.com to create my codes.

I started small – I needed to know how well they would work in a classroom.  As…

View original post 447 yn rhagor o eiriau

Adborth – Ar Y Pryd!

20150418_143324

Mae’r blogpost yma er mwyn rhannu syniad syml dw i wedi dechrau defnyddio wrth wneud tasgau ysgrifennu.

Y Problem

Wrth dasg ysgrifennu o fewn gwers ail-iaith, mae’n gallu bod yn rhwystredig iawn oherwydd bod y disgyblion angen llawer o eirfa a phatrymau iaith yn gyflym.  Mae hyn yn waeth os ydy’r dasg yn un greadigol neu’n agored oherwydd does dim gwybod beth bydd angen arnynt.  Mae geiriadur yn gallu helpu weithiau ond ar y llaw arall mae’n gallu achosi mwy o broblemau a chamgymeriadau.  Wrth gwrs, mae taflenni neu llyfrynnau iaith yn helpu ond serch hyn mae rhedeg nôl a ‘mlaen i’r bwrdd gwyn yn cyfieithu, sicrhau sillafu cywir a cheisio esbonio pwyntiau gramadegol yn waith caled gyda dosbarth o 30 neu’n fwy.  Ar un llaw, dw i moen i’r disgyblion i wrthio eu hunain i fynegi eu meddyliau a defnyddio patrymau a geirfa newydd. Hefyd, yng nghanol hyn i gyd mae disgyblaeth ac ymddygiad yn gallu bod yn ffactor a dw i wedi sylwi bod grwpiau o ddisgyblion yn tueddu colli amynedd os nad ydw i’n gallu ateb yn digon cyflym neu yn fy ngweld yn rhoi sylw i eraill – maen nhw’n sylwi efallai dw i ddim yn canolbwyntio arnyn nhw a mae hyn gadael lle iddynt dechrau sgwrsio a cholli diddordeb yn ei gwaith.

Strategaeth

Er mwyn ceisio gwella rhywfaint ar y sefyllfa, dw i wedi bod yn treialu syniad ar lawr y dosbarth gyda Bl7 ac 8 yn ddiweddar.  Wrth wneud tasg ysgrifennu, dw i’n gofyn am dawelwch llwyr.  Rhaid i’r disgyblion codi llaw os oes problem a dw i’n symud o gwmpas i helpu.  Y gwahaniaeth ydy yn lle ateb ar lafar a cychwyn sgwrs, dw i’n ysgrifennu’r ateb ar post-it dw i wedi stampio gyda ‘Feedback Given’ neu rhywbeth tebyg.  Mae hyn yn gyfieithiad fel arfer neu esboniad syml i ddelio gyda dryswch disgybl wrth ceisio adeiladu brawddegau. Maen nhw wedyn yn rhoi’r post-it ger y darn o waith yn eu llyfrau.  Os ydw i’n derbyn yr un cwestiwn/cyfieithiad tair gwaith, wedyn dw i’n cofnodi hyn ar y bwrdd gwyn.  Gellir cofnodi rhai’n ar ddiwedd y wers mewn llyfr sillafu neu yng nghefn llyfrau.

Gwerthuso

Dw i wedi bod yn defnyddio’r strategaeth yma am ychydig o wersi a dyma rhai manteision:

  • Mae awyrgylch y dosbarth yn well ac mae llai o siarad a mwy o ganolbwyntio. Dim ond cwestiwn unigolyn ac mae’n llawer rhwyddach i gadw awyrgylch sy’n addas at ysgrifennu.
  • Mae’r disgybl yn cael adborth/help unigol iddyn nhw ac maen nhw’n eitha hoffi cael y sillafu/patrwm ar y post-it gyda’r stamp arni.
  • Dw i’n gallu tynnu sylw at gwallau cyffredinol sy’n codi gyda nifer o ddisgyblion cyn torri ar rediad y gwers yn lle ymyrryd yn ormodol ac effeithio’n negyddol ar rediad y wers
  • Mae tystiolaeth amlwg yn y llyfrau o adborth i gwestiynau mae’r digyblion yn codi.
  • Mae llai o wallau sillafu a gramadeg sy’n golygu llai o farcio.
  • Mae rhywbeth weledol wrth i’r disgyblion edrych nôl dros ei gwaith sy’n helpu’r cof tymor hir.

Adnoddau

  1. Pecyn o Post-its
  2. Stampiau